Ciasteczka na Dzień Świętego Marcina: przepis i ciekawostki

11 listopada w wielu włoskich regionach panuje zwyczaj wypieku ciasteczek San Martino. Oto jak się je robi i skąd wzięła się ta słodka tradycja

Ciasteczka San Martino to tradycyjny włoski przysmak, który celebruje koniec jesieni i początek zimy. Są pyszne, twarde i chrupiące, wzbogacone anyżem w cieście. Idealnie nadają się do maczania w Moscato di Pantelleria lub młodym winie. Przygotowuje się je na święto San Martino, które przypada 11 listopada, i występują w różnych kształtach i smakach, w zależności od regionu. Na Sycylii, gdzie są szczególnie znane, mają charakterystyczny kształt małego, okrągłego bochenka. Ich wyjątkowy smak i fascynująca historia sprawiają, że są one wyjątkowym dodatkiem do stołu podczas jesiennych świąt, podobnie jak Ossi di Morto i Fave dei Morti, kruche jak kości migdałowe ciasteczka, przygotowywane na Dzień Zaduszny i Wszystkich Świętych. Przygotowywanie ciasteczek San Martino w domu to wspaniały sposób na kontakt z historią, kulturą i folklorem naszego kraju, a także delektowanie się pysznym deserem.

Święto św. Marcina

Ale kim jest Święty, któremu zostały poświęcone? Urodzony w IV w. n.e. na terenach dzisiejszych Węgier, Marcin z Tours został biskupem, a następnie ogłoszony świętym. Zanim jednak rozpoczął życie religijne, Marcin był odważnym żołnierzem rzymskim służącym w gwardii cesarskiej. Legenda o San Martino przenosi nas w przeszłość, opowiadając epizod, który symbolizuje hojność i człowieczeństwo tego młodego żołnierza. Pewnej zimnej i deszczowej nocy, podczas jednej z przydzielonych mu zmian obserwacyjnych, Martino stanął przed poruszającą sceną. Żebrak, okryty jedynie kilkoma podartymi szmatami, dygotał z zimna, bliski śmierci. Martino, głęboko poruszony cierpieniem tego człowieka, wiedział, że bez pomocy groziłaby mu śmierć przed świtem. Bez wahania zdjął swój cenny biały płaszcz, symbol przynależności do gwardii cesarskiej, i gestem wielkiego współczucia przeciął go na pół. Jedną z dwóch połówek przekazał potrzebującemu żebrakowi. Niewiarygodne, że w tym momencie niebo zareagowało na ten akt hojności: deszcz przestał padać, chmury się rozstąpiły i ciepło ogarnęło scenę, jakby samo niebo celebrowało akt miłosierdzia Martino.

Święto San Martino, poza swoim znaczeniem religijnym, zawsze stanowiło moment połączenia z popularnymi tradycjami chłopskimi i zmianą pory roku. Święto to od wieków jest okazją do powitania jesieni i celebrowania zmiany pór roku.

W niektórych obszarach Doliny Padu wyrażenie Fare San Martino jest synonimem „przeprowadzki”. Stowarzyszenie to ma głębokie korzenie w życiu chłopskim, gdyż dzierżawcy zatrudnieni na dużych posiadłościach rolnych zakończyli swoją pracę w dniach lata świętego Marcina, zwanych tak, ponieważ podobno około 11 listopada może nastąpić okres dobrej pogody i łagodnego klimatu, pomimo nadejścia jesieni. O tej porze dni mogą być zaskakująco ciepłe i słoneczne, jak gdyby lato na krótko powróciło przed nadejściem zimy. Tradycji tej często towarzyszą uroczystości i popularne zwyczaje.

Inną piękną tradycją są Latarnie San Martino, czyli Procesja z pochodniami w San Martino. Rytuał ten ma głębokie korzenie w niektórych regionach Europy, w tym w Niemczech, Belgii, Holandii i północnej Francji, i pomaga stworzyć atmosferę ciepła i światła w porze, w której zima zaczyna dać się odczuć swoim chłodem, a ciemność staje się coraz bardziej inwazyjna. W nocy 11 listopada dzieci wychodzą na ulice niosąc ze sobą latarnie. Latarnie te, po zapaleniu, oświetlają ścieżkę i czasami są zawieszane na drzewach. Idąc, dzieci śpiewają piosenki i rymowanki poświęcone świętemu Marcinowi. Te latarnie San Martino stają się symbolami światła i nadziei, szczególnie o tej porze roku, kiedy zaczyna się czuć zima, a dni stają się krótsze.

Ciasteczka San Martino, starożytna tradycja

Te ciasteczka mają bogatą i fascynującą historię. Tradycja wypiekania ich na święto św. Marcina sięga co najmniej XVI wieku. Ciastka św. Marcina przygotowywano z okazji zakończenia prac rolnych i odnowienia kontraktów rolnych, co było kluczowym wydarzeniem dla społeczności wiejskich. Z tej okazji ludzie ucztowali jesiennymi owocami, w tym młodym winem, które z wielką radością przybywało, oraz chrupiącymi słodyczami z migdałów i cukru, maczanymi w winie.

Na Sycylii, w regionie, gdzie kult św. Marcina jest bardzo silny, a poświęcone mu ciasteczka są znane i cenione, starożytne przysłowie głosi: „W dzień św. Marcina nie może zabraknąć wina”. O tej porze roku winiarnie oferują degustację młodego wina, często podawanego z ciasteczkami św. Marcina. Ciastka maczane są w młodym winie lub moscato, tworząc unikalne połączenie smaków. Również na Sycylii, oprócz klasycznej wersji ciasteczek San Martino, istnieje jeszcze bardziej kusząca odmiana z nadzieniem z kremu ricotta. Również w święto San Martino na Sycylii piecze się tradycyjne smażone słodycze, sfinci lub „sfingi di San Martino” (sfinksy San Martino).

Kup na Holyart:

Drewniana figura świętego Marcina na koniu, malowana, Val Gardena

Figura wykonana z drewna klonowego z Val Gardena.

Kult San Martino nie ogranicza się jednak tylko do Sycylii. W wielu innych regionach Włoch świętego wspomina się i czci, między innymi poprzez tradycyjne lokalne słodycze. Różnorodność smaków i aromatów ciasteczek San Martino, od specjalności do specjalności, opowiada historię i kulturę każdego regionu. W Romanii inne znane przysłowie mówi: „Par Sa’ Marten u s’imbariega grend e znèn” (dla San Martino upijają się i duzi, i mali). Dla rolników z Romanii święto San Martino było czasem, kiedy musieli opuścić dom, aby wziąć udział w targach rolnych i hodowlanych. W Romanii San Martino znane jest również jako święto „becchi”, czyli „rogaczy”, a tradycyjne ciastka często mają kształt rogów. Również na Sycylii ciasteczka San Martino określane są jako comu li corna (twarde jak rogi).

W Wenecji natomiast robi się Dolce di San Martino, kruche ciasto w kształcie świętego na koniu, z mieczem i peleryną, ozdobione kolorowym lukrem, cukierkami i czekoladkami.

Przepis na ciasteczka San Martino

Wyrób ciasteczek San Martino to starożytny rytuał, przesiąknięty tradycją i smakiem. Te pyszne, jesienne słodkości to przysmak, który zachwyca podniebienie i przywodzi na myśl sezonowe święta. Oto jak je przygotować.

Składniki:

– 500 g mąki
– 100 g cukru
– 1 łyżeczka mielonego cynamonu
– 2 łyżeczki nasion czarnego anyżu
– 25 g świeżych drożdży
– 200 ml wody
– 100 g smalcu
– 1 szczypta soli

Na nadzienie:

– 250 g ricotty
– 50 g cukru pudru
– 1 łyżeczka cynamonu
– Czekoladowe chipsy

Na syrop:

– 50 ml wina Moscato
– 50 ml wody

Sposób przygotowania:

Przesiej mąkę do miksera z hakiem do ciasta. Dodaj cukier, mielony cynamon i nasiona czarnego anyżu.

W osobnej misce rozpuść świeże drożdże piwne w niewielkiej ilości wody. Wlej tę mieszankę do miksera ustawionego na niskie obroty i powoli dodawaj pozostałą wodę. Dodaj smalec, po jednej łyżce stołowej, a na końcu sól. Kontynuuj wyrabianie, aż ciasto stanie się gładkie i elastyczne, odchodząc od brzegów miski i zwijając się wokół haka do ciasta.

Przełóż ciasto do miski, przykryj folią spożywczą i pozostaw do wyrośnięcia w piekarniku z włączonym piekarnikiem na około 3,5 godziny lub do podwojenia objętości. Po wyrośnięciu przełóż ciasto na stolnicę i uformuj bochenek. Pokrój na kawałki o wadze około 60 g każdy i uformuj z nich bochenki o długości 26 cm, zwijając ciasto w spiralę. Ułóż ciasteczka na blasze wyłożonej papierem do pieczenia, przykryj ściereczką i pozostaw do wyrośnięcia na 30 minut w temperaturze pokojowej. Po drugim wyrośnięciu piecz ciasteczka San Martino w piekarniku nagrzanym do 180°C (350°F) przez około 30 minut, aż będą złocistobrązowe.

Podczas gdy ciasteczka stygną, przygotuj nadzienie. Do miski przesiej ricottę, dodaj cukier puder, cynamon i kawałki czekolady. Wymieszaj, aby składniki się połączyły, a następnie przełóż nadzienie do rękawa cukierniczego z prostą końcówką i pozostaw do ostygnięcia w lodówce.

W małej misce wymieszaj wino Moscato z wodą. Przekrój ostudzone ciasteczka na pół i posmaruj wnętrze syropem z wina Moscato.

Wyciśnij nadzienie na jedną z połówek ciasteczek i zawiń je na wierzch.

Teraz Twoje ciasteczka San Martino są gotowe do spożycia. Bez nadzienia można je przechowywać w szklanym słoiku przez 3-4 dni. Z nadzieniem można je przechowywać w lodówce do 1 dnia. Można je również zamrozić po upieczeniu i ostudzeniu bez nadzienia. Pamiętaj, że nasiona kopru włoskiego są często używane jako alternatywa dla anyżu do aromatyzowania ciasta.