Wypędzenie kupców ze Świątyni Jerozolimskiej

Wypędzenie kupców ze Świątyni Jerozolimskiej symbolizuje akt buntu Jezusa przeciwko przestarzałej i skorumpowanej tradycji religijnej, na rzecz nowej czystości ducha i nadziei, którą przyszedł przynieść.

Spośród wielu epizodów z życia Jezusa, o których słyszeliśmy od dzieciństwa, wypędzenie kupców ze Świątyni Jerozolimskiej jest prawdopodobnie jednym z najbardziej kontrowersyjnych i trudnych do zrozumienia, przynajmniej w dzieciństwie. Dzieje się tak, ponieważ przyzwyczailiśmy się myśleć o Jezusie jako o człowieku wyjątkowo dobrym i łagodnym, nigdy nieskłonnym do gniewu i zawsze gotowym dzielić się miłością, nadstawiać drugi policzek, jak On sam nas uczył. Jednak w tym konkretnym epizodzie, opisanym z pewnymi różnicami we wszystkich kanonicznych Ewangeliach (Mk 11,7-19; Mt 21,8-19; Łk 19,45-48; J 2,12-25), Jezus reaguje gniewem, a nawet przemocą, na kupców prowadzących interesy w Świątyni. W Ewangelii Jana czytamy nawet, że Jezus sporządził bicz, by użyć go przeciwko tym, którzy sprzeciwiali się Jego ostrzeżeniu: „Potem sporządził bicz ze sznurków i wypędził wszystkich ze świątyni, owce i woły. Rzucił monety wymieniających pieniądze, a stoły ich powywracał” (J 2,15).

Ale dlaczego Jezus jest tak wściekły na wymieniających pieniądze w świątyni? Aby naprawdę zrozumieć ten epizod, musimy cofnąć się w czasie i zrozumieć, jak wyglądała Świątynia Jerozolimska w czasach Jezusa i z jakich okazji ludzie ją odwiedzali.

Świątynia Jerozolimska w czasach Jezusa

Świątynia Jerozolimska była ogromną budowlą, długą na prawie 500 metrów, uczęszczaną przez rzesze wiernych i kapłanów, którzy codziennie odprawiali obrzędy i składali ofiary, zwłaszcza w dni świąteczne. Przewodniczyli jej również specjalnie dobrani strażnicy i rzymskie oddziały pomocnicze, które czuwały nad tym, by nie doszło do bójek. Zdaniem wielu historyków, czyni to brutalne działania Jezusa wobec kupców świątynnych mało prawdopodobnymi, ponieważ każdy, kto by spowodował zamieszki, zostałby natychmiast aresztowany lub zabity.

Z Pisma Świętego dowiadujemy się, że tradycją Żydów było udawanie się do Świątyni Jerozolimskiej trzy razy w roku, z okazji trzech głównych żydowskich świąt religijnych: Święta Przaśników (Pesach), Święta Tygodni (Szawuot) i Święta Szałasów (Sukkot). W szczególności Pesach, Pascha, była najważniejsza, związana z wyjściem narodu żydowskiego z Egiptu, i to właśnie z okazji Paschy Jezus, według Ewangelii, udaje się do Świątyni.

Ponieważ ci, którzy zbliżali się do Boga, nigdy nie mogli tego uczynić z pustymi rękami (Pwt 16,16), a Tora wymagała, aby zarówno ofiary, jak i ci, którzy je składali, byli czyści, handlarze zwierzętami ofiarnymi mogli prowadzić swój interes nie tylko w pobliżu Świątyni, ale nawet w jej obrębie, na jej dziedzińcach, a tymi ostatnimi czynnościami kierowali sami arcykapłani.

Ta powszechnie znana i akceptowana tradycja bardzo irytowała Jezusa. Jego gest był żądaniem powrotu do dawnej czystości religijnej, z dala od handlu, obrotu pieniędzmi i wszelkich innych czynności gospodarczych, które, choć związane z ofiarami, w Jego oczach profanowały miejsce święte par excellence. „Zabierzcie to stąd! Nie róbcie z domu mego Ojca targowiska” (J 2,16). Żydom, którzy prosili Go o znak, Jezus odpowiedział: „Zburzcie tę świątynię, a Ja w trzy dni ją odbuduję” (J 2,19). Sam Jan objawia nam, że Chrystus mówi o swoim ciele, o tym, jak, zabity przez tych samych ludzi, którzy teraz do Niego mówią, zmartwychwstanie po trzech dniach, przyjmując życie wieczne i chwałę nieba.

Jezus przebywał już w Świątyni Jerozolimskiej jako dziecko, dokładnie w czasie Paschy. Epizod wizyty w Świątyni opisany jest w Ewangelii Łukasza (Łk 2,41-50). Jako dwunastoletni chłopiec Jezus udał się do Świątyni z Maryją i Józefem na Paschę, ale gdy jego rodzice udali się do Nazaretu, odkryli, że zniknął. Po trzech dniach poszukiwań odnaleźli go w Świątyni, rozmawiającego z kapłanami i uczonymi. „I rzekł do nich: «Czemuście Mnie szukali? Czy nie wiedzieliście, że powinienem być w tym, co należy do mego Ojca?»” (Łk 2,49).

Również w Ewangelii Łukasza (Łk 2,22-40) czytamy o ofiarowaniu Dzieciątka Jezus w świątyni, czterdzieści dni po Jego narodzeniu. Zgodnie z kulturą żydowską, każde pierworodne dziecko płci męskiej musiało zostać poświęcone Panu i odkupione poprzez symboliczną ofiarę. Kiedy Józef i Maryja przynoszą Dzieciątko Jezus do świątyni w Jerozolimie, spotykają najpierw starca Symeona, który rozpoznaje w Jezusie Mesjasza, a następnie prorokinię Annę, która również „mówiła o Dzieciątku wszystkim, którzy oczekiwali odkupienia Jerozolimy” (Łk 2,38).

Oczyszczenie świątyni w Ewangeliach: różnice

Różnice w ewangelicznej relacji o tym epizodzie z życia Jezusa zaczynają się od daty jego wystąpienia. Według ewangelisty Jana, Jezus rozpoczynał swoją misję i po raz pierwszy udał się do Jerozolimy, by powrócić trzy lata później i umrzeć.

Zgodnie z Ewangeliami synoptycznymi Jezus odbył jednak tylko jedną podróż do Jerozolimy – tę, podczas której spotkał swoje przeznaczenie, mękę i śmierć. Łukasz i Mateusz umiejscawiają wygnanie kupców ze Świątyni w dniu przybycia Jezusa do Jerozolimy (Niedziela Palmowa), podczas gdy Marek umieszcza to wydarzenie następnego dnia. Tak czy inaczej, wciąż jesteśmy w okresie Wielkiego Postu.

Kup:

Scena Wjazdu Jezusa do Jerozolimy 9 cm

W tej scenie Jezus na osiołku wkracza do Jerozolimy z pasterzem.

W szczególności Marek łączy epizod w Świątyni z przeklęciem drzewa figowego w Betanii, które miało miejsce dzień wcześniej. Po powitaniu przez wiwatujący tłum w Jerozolimie, Jezus udał się na spoczynek w Betanii. Po drodze zobaczył drzewo figowe pełne liści, ale pozbawione owoców, które mógłby zerwać. Jezus przepowiada, że ​​drzewo nigdy nie wyda owocu, a roślina natychmiast zwiędnie. Być może Marek chciał połączyć ten epizod z wygnaniem kupców, aby lepiej oddać atmosferę niegościnności i niezrozumienia, z jaką Jezus został powitany w Jerozolimie.

Łukasz natomiast interpretuje ten epizod jako potwierdzenie królewskiej godności i uroczystego charakteru wjazdu Jezusa do Jerozolimy.

Decyzja Jana Ewangelisty, by umiejscowić ten epizod trzy lata przed śmiercią Jezusa, ma sens, jeśli weźmiemy pod uwagę rewolucyjną rolę samego Chrystusa w kulturze żydowskiej, Jego oderwanie od wszystkiego, co było, na rzecz tego, co będzie, dzięki Niemu. Jezus nie tylko wygania kupców; zapowiada zburzenie Świątyni w imię Boga, którego należy czcić czynami i modlitwami, a nie handlem.